CZYM JEST MANIPULACJA KRĘGOSŁUPA?

Wokół technik manipulacji kręgosłupa narosła przeolbrzymia ilość mitów, które niestety cały czas są powtarzane i powodują niepotrzebne zamieszanie. Nadal dość sporo liczba terapeutów używa terminu „nastawianie kręgosłupa” w stosunku do technik manipulacyjnych. Zazwyczaj dodają oni do tego stwierdzenie, że „trzeba powkładać kręgi na swoje miejsce”… Drodzy pacjenci, to tak nie działa!

Techniki manipulacji są nacelowane na stawy międzywyrostkowe kręgosłupa, czyli miejsca połączenia dwóch sąsiednich kręgów. Celem tego zabiegu jest poprawa ruchomości tych stawów i kilka innych reakcji neurofizjologicznych. Podczas wykonywania tego zabiegu pacjenta układa się w specyficznej pozycji, tak aby ustawić staw w pozycji napięcia, na barierze ruchu danego stawu. Następnie wykonuje się szybki, krótki ruch pchnięcia w celu „przełamania” wcześniej wybranego napięcia i poprawy ruchomości danego stawu. Zazwyczaj pchnięciu towarzyszy dźwięk, tzw. klik lub trzask stawowy. Fachowo dźwięk ten nazywamy kawitacją.

Klik stawowy (kawitacja) powstaje na skutek nagłego zmniejszenia ciśnienia śródstawowego (dochodzi do tego ze względu na rozciągnięcie torebki stawowej podczas ruchu pchnięcia) i uwolnienia rozpuszczonych w płynie stawowym gazów. A więc dźwięk powstały podczas zabiegu nie oznacza wstawienia kręgu na swoje miejsce, lecz jest po prostu związany z uwalnianym gazem. Badania pokazują, że brak słyszalnego kliku nie oznacza, że zabieg się nie udał. Nadal, pomimo braku dźwięku, zachodzą efekty neurofizjologiczne.

Fizjoterapia Poznań

Do odruchowych reakcji neurofizjologicznych po manipulacji kręgosłupa zaliczamy:

▪ obniżenie napięcia mięśniowego wokół stawu poddawanego zabiegowi
▪ obniżenie wrażliwości na ból
▪ wzrost wydzielania endogennych opioidów, czyli substancji przeciwbólowych

Do efektów mechanicznych manipulacji zaliczamy:

▪ uwolnienie zablokowanego fałdu maziowego w stawie
▪ uwolnienie wewnątrzstawowych sklejeń
▪ poprawa ruchomości stawu międzywyrostkowego

Czy manipulacje są bezpieczne?

Wielu pacjentów obawia się zabiegów manipulacji kręgosłupa. Niektórych przeraża sam dźwięk pojawiający się podczas zabiegu, inni z kolei czują lęk przed szybkich ruchem pchnięcia manipulacyjnego, wielu również myśli, że zabieg będzie bolesny. Jeszcze inni pacjenci kojarzą lub zostali ostrzeżeni przez środowisko medyczne, że „nastawianie” wykonują lokalni znachorzy i kręgarze.

Faktem jest, że zabiegi manipulacji są również wykonywane przez osoby nie mające przeszkolenia medycznego, a więc przez kręgarzy. Każdy najprawdopodobniej zna lub słyszał o takich osobach w swoich miejscowościach lub wsiach. Choć pewnie ich renoma nie wzięła się znikąd i nie neguje ich skuteczności, to mimo wszystko sam pacjentów uczulam, aby korzystali z usług osób, które mogą przedstawić dowód na uzyskane przez nich kompetencje. A więc, jeśli ktoś chciałby wykonywać na Was zabiegi manipulacji kręgosłupa to upewnijcie się, że jest lekarzem, fizjoterapeutą lub osteopatą.

Czym powinna się różnić wizyta u fizjoterapeuty/osteopaty od wizyty u kręgarza? Przede wszystkim najważniejszą składową badania, a więc przeprowadzeniem wywiadu, z którego możemy się np. dowiedzieć, że pacjent ma osteoporozę lub ból pojawił się na skutek wypadku samochodowego oraz wykonaniem testów bezpieczeństwa, które dają nam informację czy u danego pacjenta możemy wykonać zabieg manipulacji czy też jest to bezwzględnie przeciwwskazane i należy pacjenta odesłać do lekarza na dodatkową diagnostykę. Druga różnica to szacowanie korzyści z manipulacji. Fizjoterapeuta lub osteopata ma w swoim warsztacie liczne techniki, które pozwalają mu wybrać najbezpieczniejszą i najefektywniejszą metodę pracy z danym pacjentem. Jeśli widać, że pacjent na wizycie jest nadmiernie pobudzony, jego część współczulna układu nerwowego (odpowiedzialna za reakcje walcz-uciekaj) przeważa nad częścią przywspółczulną (odpowiedzialną za reakcje odpoczynku i trawienia) lub po prostu widać, że pacjent boi się zabiegów manipulacji, to wówczas należy sięgnąć po inny warsztat pracy, który podkreślam nie jest mniej skuteczny niż manipulacje. W przypadku kręgarza bardzo często są to techniki przekazywane z dziada pradziada i obojętnie z jakim problemem się zgłosicie zostanie wykonana pewna sekwencja technik, która jest skuteczna przy większości dolegliwości. Moim zdaniem nie można w ten sposób podchodzić do leczenia pacjenta!

Uspokajam również, że zabieg manipulacji nie powinien być bolesny, możemy jedynie odczuwać nieznaczny dyskomfort związany z ułożeniem kręgosłupa w specyficznej pozycji. Pamiętajcie również, że kręgosłup nie jest „lichą” strukturą, wręcz przeciwnie, jest to konkretnie zbudowane rusztowanie, które ekstremalnie trudno uszkodzić manipulacją.

Ryzyko wystąpienia poważnych powikłań po zabiegu manipulacji kręgosłupa szacuje się na 1 na 100 000 000 wykonanych zabiegów. Zdarza się to więc bardzo rzadko. Z kolei tymczasowe powikłanie pomanipulacyjne jest już dużo częstsze, do tego typu efektów ubocznych zaliczamy: uczucie rozbicia, zmęczenie, ból głowy, lokalny dyskomfort. Objawy te ustępują w przeciągu 24h od wykonanego zabiegu.

Porównując więc częstotliwość występowania efektów niepożądanych manipulacji do działań niepożądanych leków, np. z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (występują u 1-3% osób je zażywających) to należy zaliczyć manipulacje do bezpiecznych zabiegów, jeśli wykonywane są przez specjalistę.

Wskazania i przeciwwskazania

Do przeciwwskazań należy zaliczyć:

  • złamania
  • niestabilność więzadłową
  • osteoporozę
  • zaburzenia krążenia kręgowo-podstawnego
  • nowotwory kości
  • zaburzenia naczyniowe oraz świadomość istnienia malformacji naczyniowych u pacjenta
  • zgłaszane przez pacjenta lub stwierdzone w badaniu ubytki neurologiczne (np. opadająca stopa, zaburzenia funkcjonowania zwieraczy)
  • ból nocny, nie dający spać, nie reagujący na zmianę pozycji, który pojawił się bez przyczyny
  • uszkodzenia rdzenia kręgowego
  • reumatoidalne zapalenie stawów

 

Wskazaniem do wykonania zabiegu jest:

  • lokalny, punktowy ból
  • dysfunkcja ruchomości stawu kręgosłupa
  • wzmożone napięcie mięśniowe zlokalizowane wokół danego stawu
  • chęć uzyskania efektu neurofizjologicznego manipulacji (np. wpływ na struktury unerwione z danego segmentu kręgosłupa)

Pozdrawiam,
Tomasz

 

 

Zostaw komentarz